Phình đại tràng bẩm sinh: Dấu hiệu nhận biết và hướng điều trị

Phình đại tràng bẩm sinh là một bệnh lý về đường ruột có thể gặp ở trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh. Các triệu chứng của bệnh tương đối rõ ràng nên dễ phát hiện, hơn nữa hoàn toàn có thể điều trị triệt để. Tuy nhiên nếu để muộn bệnh có thể gây ra những biến chứng cực kỳ nguy hiểm cho sức khỏe. Để hiểu rõ hơn về tình trạng này mời các bạn theo dõi bài viết dưới đây của chúng tôi.

Tìm hiểu phình đại tràng bẩm sinh là gì? Có mấy loại?

Tình trạng phình đại tràng bẩm sinh còn được gọi là bệnh giãn đại tràng bẩm sinh hay cũng chính là bệnh Hirschsprung. Được biết đây là hiện tượng đại tràng bị giãn ra do thiếu các tế bào thần kinh trong cơ ruột già của trẻ, từ đó dẫn đến tắc nghẽn ruột già. Hơn nữa, phần ruột phía trên chỗ tắc nghẽn phình lên sẽ gây căng cứng chướng bụng và khiến việc đại tiện của trẻ bị bất thường.

Các dây thần kinh ruột giữ vai trò kích hoạt các cơn co thắt cơ để di chuyển phân. Tuy nhiên, bệnh giãn đại tràng bẩm sinh đã làm các dây thần kinh này trong quá trình phát triển phôi thai hình thành không đúng cách. Điều này đã khiến cho phân không thể di chuyển trong ruột dẫn đến tình trạng táo bón nghiêm trọng hoặc tắc nghẽn toàn bộ ruột.

Thực tế, tình trạng này là một bệnh lý bẩm sinh với tỷ lệ mắc phải trung bình ở trẻ sơ sinh khoảng 1/4000 – 1/5000. Bên cạnh đó, các bé trai có tỷ lệ mắc cao hơn bé gái, cụ thể như sau tỷ lệ nam/nữ là từ 4/1 – 9/1.

Bệnh phình đại tràng bẩm sinh ở trẻ có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm
Bệnh phình đại tràng bẩm sinh ở trẻ có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm

Về các loại phình đại tràng bẩm sinh, tùy vào chiều dài đoạn ruột bị ảnh hưởng, người ta chia bệnh này thành 4 loại:

Nhất Nam Bình Vị Khang là bài thuốc đông y chữa trào ngược dạ dày được đông đảo chuyên gia khuyên dùng. Hơn 20.867 người bệnh đã CHẤM DỨT trào ngược. Xem Review Chi Tiết
  • Loại ngắn: Chủ yếu ảnh hưởng đến trực tràng, cụ thể các tế bào thần kinh chỉ bị thiếu ở khúc cuối cùng của ruột già.
  • Loại trung bình: Đây là loại phổ biến nhất với tỷ lệ mắc khoảng hơn 80% trẻ bị chẩn đoán phình đại tràng. Nó gây ảnh hưởng đến cả trực tràng và đại tràng xích ma.
  • Loại dài: Phần lớn ruột già bị thiếu tế bào thần kinh, cụ thể là từ trực tràng đến đoạn ruột nằm phía trên đại tràng xích ma.
  • Loại toàn bộ: Đây là loại phình đại tràng bẩm sinh nghiêm trọng nhất, ảnh hưởng đến toàn bộ đại tràng.

Bệnh lý này nên được chẩn đoán và điều trị sớm tránh gây ra những biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe bé. Bởi vậy ngay khi bố mẹ thấy trẻ có các triệu chứng bất thường về đường tiêu hóa nên đưa con đến các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ thăm khám và chẩn đoán chính xác bệnh.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng phình đại tràng bẩm sinh

Bệnh phình đại tràng ở trẻ em có thể do nhiều yếu tố gây ra. Tuy nhiên nguyên nhân chính là do trong thời kỳ bào thai, ống tiêu hóa của trẻ không được phát triển toàn diện. Cụ thể là sự thiếu hụt tế bào hạch ở các đám rối thần kinh giữa hai lớp cơ của ống hậu môn làm ruột của trẻ không co bóp được bình thường và dẫn đến không đại tiện được.

Thông thường, việc co thắt ruột sẽ giúp tiêu hóa thức ăn và các chất lỏng có thể di chuyển trong lòng ruột. Sự co thắt này còn được gọi là nhu động ruột. Khi không có các dây thần kinh, phân sẽ không thể đẩy qua gây tắc nghẽn. Đồng thời tại chỗ tắc nghẽn sẽ phình lên và khiến bụng bị căng chướng.

Nguyên nhân dẫn đến bệnh phình đại tràng bẩm sinh vẫn chưa được tìm ra
Nguyên nhân dẫn đến bệnh phình đại tràng bẩm sinh vẫn chưa được tìm ra

Đến thời điểm hiện tại, các nhà khoa học vẫn chưa tìm ra nguyên nhân chính xác của tình trạng thiếu hụt các tế bào thần kinh tại ruột già. Tuy nhiên sẽ có một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh phình đại tràng ở trẻ như sau:

  • Di truyền: Bệnh này có khả năng di truyền từ bố hoặc mẹ sang con. Bên cạnh đó nếu đứa trẻ trước sinh ra bị phình đại tràng thì đứa bé tiếp theo sinh ra trong tương lai cũng có nguy cơ mắc bệnh rất cao.
  • Giới tính: Theo thống kê, tình trạng này phổ biến ở các bé trai hơn.
  • Do một số bệnh lý di truyền: Một số bệnh lý như hội chứng Down hoặc các dị tật khác khi sinh như bệnh tim bệnh sinh,… ở trẻ cũng sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Giãn đại tràng ở trẻ em có biểu hiện như thế nào?

Triệu chứng của phình đại tràng bẩm sinh sẽ thay đổi tùy theo mức độ nghiêm trọng của bệnh. Thông thường ngay sau khi được sinh trẻ sẽ xuất hiện các biểu hiện, tuy nhiên cũng có trường hợp đến khi trưởng thành mới phát hiện ra.

Trẻ bị bệnh có biểu hiện rõ ràng và dễ nhận biết không
Trẻ bị bệnh có biểu hiện rõ ràng và dễ nhận biết không

Dưới đây là một số dấu hiệu phình đại tràng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ:

Trẻ mới sinh:

  • Dấu hiệu phổ biến và dễ nhận biết nhất là trẻ không đi tiêu được trong vòng 48 giờ sau khi sinh hoặc phải dùng ống thông kích thích vào hậu môn thì mới có thể đại tiện được.
  • Bụng sưng, căng chướng làm trẻ khó chịu và khóc nhiều.
  • Khi được kích thích hậu môn, trẻ ra rất nhiều phân, dạng như tháo nút tắc ở cống nước nên gần như là tiêu chảy.
  • Bé nôn nhiều, chất nôn có màu xanh lá hoặc nâu.

Trẻ lớn hơn:

  • Chướng bụng thường xuyên.
  • Táo bón kết hợp với tiêu chảy kéo dài trong nhiều năm liền.
  • Phân thối và thường có dạng màu nâu đen do bị ứ đọng lâu ngày.
  • Trẻ bị suy dinh dưỡng, tăng trưởng chậm cả về thể chất và tinh thần.

Như vậy có thể thấy rằng, các triệu chứng của tình trạng phình đại tràng thể hiện khá rõ ràng. Tuy nhiên nhiều bố mẹ lại không chú ý đến hoặc nhầm với các bệnh lý khác làm bỏ lỡ thời gian điều trị, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe bé. Do đó khi phát hiện các dấu hiệu bất thường của con, bạn nên đưa con đến các cơ sở y tế uy tín bác sĩ chẩn đoán và có hướng điều trị thích hợp.

Biến chứng nguy hiểm của phình đại tràng bẩm sinh

Bệnh giãn đại tràng bẩm sinh cần được chẩn đoán và điều trị kịp thời để tránh gây ra những ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe của bé cũng như các biến chứng nguy hiểm khác. Cụ thể:

  • Ảnh hưởng đến sự phát triển: Nguy hại đầu tiên bệnh gây ra là làm trẻ ăn uống kém dẫn đến suy dinh dưỡng, chậm lớn, kém phát triển cả về thể chất lẫn tinh thần.
  • Tắc ruột cấp tính: Tình trạng này vô cùng phổ biến, nguyên nhân do một đoạn ruột bị bệnh nên khả năng co bóp không thể diễn ra bình thường. Bởi vậy thức ăn rất khó đi qua dẫn đến bít tắc. Điều này làm trẻ không đi tiêu phân su được, chướng bụng, nôn nhiều và thường xuyên quấy khóc.
  • Viêm ruột non đại tràng: Đây là biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh và đe dọa trực tiếp đến tính mạng trẻ. Nó có thể xảy ra ở giai đoạn trước khi phẫu thuật, hậu phẫu và thậm chí là nhiều năm sau khi phẫu thuật. Viêm ruột non dẫn đến tình trạng nhiễm độc nặng như phân lỏng, màu nâu nhạt và có mùi hôi thối hoặc sốt cao, chướng bụng, nôn,… Nặng hơn có thể gây ra sốc hoặc phân lẫn máu.
  • Nhiễm trùng huyết và thủng ruột: Đây là các biến chứng ở giai đoạn muộn của bệnh viêm ruột non đại tràng.

Phương pháp chẩn đoán

Khi thấy trẻ có những dấu hiệu khác thường nghi ngờ mắc bệnh, bạn nên đưa bé đến các cơ sở chuyên khoa uy tín để được các bác sĩ có tay nghề cao thăm khám. Tại đây, bác sĩ sẽ hỏi bạn về tình trạng nhu động ruột của trẻ, sau đó có thể đề nghị thực hiện một số xét nghiệm để chẩn đoán chính xác bệnh. Cụ thể:

Bố mẹ nên đưa trẻ đến thăm khám bác sĩ ngay khi phát hiện những dấu hiệu bất thường
Bố mẹ nên đưa trẻ đến thăm khám bác sĩ ngay khi phát hiện những dấu hiệu bất thường
  • Chụp X quang bụng bằng chất cản quang: Đây là phương pháp cơ bản giúp chẩn đoán bệnh phình đại tràng ở trẻ có tỷ lệ chính xác cao, lên đến 85%. Bác sĩ sẽ đưa bari hoặc một chất cản quang khác vào ruột thông qua một ống dẫn đặc biệt. Chụp X quang sẽ giúp phát hiện sự tương phản rõ rệt giữa phần ruột không có dây thần kinh bị thu hẹp hơn so với phần ruột bình thường căng phồng khác.
  • Kiểm tra khả năng co giãn cơ xung quanh đại tràng: Phương pháp đo áp lực thường được thực hiện với trẻ lớn hoặc người lớn, tương đối hữu ích với việc chẩn đoán bệnh. Các bác sĩ sẽ dùng kỹ thuật để thổi phồng một quả bóng bên trong trực tràng. Nếu các cơ xung quanh không nới lỏng thì người bệnh có nguy cơ cao bị bệnh phình đại tràng bẩm sinh.
  • Sinh thiết: Đây là cách chắc chắn nhất để chẩn đoán bệnh với tỷ lệ chính xác lên đến 85 – 100%. Bác sĩ sẽ sử dụng thiết bị hút để lấy một mẫu mô đại tràng và làm xét nghiệm. Sau khi quan sát dưới kính hiển vi sẽ phát hiện được các tế bào thần kinh có bị thiếu hụt không. Tuy nhiên tùy vào từng trường hợp, bác sĩ mới quyết định có cần sinh thiết không, vì phương pháp này có thể gây ra các biến chứng như nhiễm trùng hay chảy máu,…

Cách điều trị phình đại tràng bẩm sinh tốt nhất

Đối với bệnh giãn đại tràng ở trẻ em, tùy vào tình trạng và mức độ của bệnh bác sĩ sẽ chỉ định hướng điều trị phù hợp. Trong đó phương pháp được đánh giá triệt để và hiệu quả nhất đang áp dụng phổ biến hiện nay là thực hiện phẫu thuật.

Thời điểm thực hiện phẫu thuật phụ thuộc vào thời gian phát hiện, mức độ nặng nhẹ cũng như cần phải xem xét các biến chứng của bệnh đã xuất hiện chưa.  Đồng thời, sức khỏe tổng thể của trẻ cũng là yếu tố cần được quan tâm đến trước khi quyết định phẫu thuật.

Phương pháp này được thực hiện nhằm loại bỏ những phần đại tràng không có tế bào thần kinh ảnh hưởng đến hoạt động tiêu hóa thức ăn gây ra bệnh phình đại tràng bẩm sinh. Cụ thể bác sĩ sẽ loại bỏ lớp niêm mạc của phần đại tràng đang bị bệnh, sau đó kéo phần đại tràng bình thường qua ống đại tràng ở bên trong và nối với hậu môn. Loại phẫu thuật này thường được thực hiện bằng các dụng cụ xâm lấn tối thiểu (nội soi) hoặc phẫu thuật qua đường hậu môn.

Phẫu thuật là phương pháp duy nhất có thể điều trị triệt để bệnh
Phẫu thuật là phương pháp duy nhất có thể điều trị triệt để bệnh

Về quy trình thực hiện với trường hợp những trẻ bị bệnh ở giai đoạn nặng cần trải qua các bước như sau:

  • Đầu tiên, bác sĩ sẽ cắt bỏ phần đại tràng bị bệnh và lấy phần đầu của đoạn ruột khỏe mạnh nối với lỗ mở do bác sĩ phẫu thuật tạo ra trên bụng của bé.
  • Sau đó, phân sẽ được loại bỏ khỏi cơ thể thể thông qua lỗ mở phía trên vào một túi được đính ở phần cuối của ruột qua lỗ trên ổ bụng. Điều này sẽ giúp cho phần cuối của ruột già có thời gian lành lại.
  • Cuối cùng, các bác sĩ sẽ đóng lỗ thoát và tiến hành gắn phần ruột khỏe mạnh với trực tràng hoặc hậu môn.

Sau khi thực hiện phẫu thuật, hầu hết trẻ có thể đi phân bình thường. Tuy nhiên, một số trường hợp trong thời gian đầu có thể đại tiện chưa ổn định, tiêu chảy, són phân hoặc táo bón. Bởi vậy, phụ huynh cần chú ý đưa trẻ đến thăm khám đúng theo chỉ định của bác sĩ để được hướng dẫn cách chăm sóc sau mổ tốt hơn, tránh biến chứng. Đồng thời kết hợp với việc dạy trẻ cách đi vệ sinh đúng.

Một số lưu ý khi điều trị phình đại tràng cho trẻ

Để kiểm soát bệnh cũng như hỗ trợ cho quá trình điều trị tình trạng giãn đại tràng ở trẻ em hiệu quả, bố mẹ cần lưu ý một số vấn đề trong ăn uống và sinh hoạt cho con. Cụ thể như sau:

  • Bổ sung chất xơ

Bên cạnh thức ăn đặc, bố mẹ nên bổ sung thêm các loại thực phẩm giàu chất xơ cho trẻ. Đặc biệt là các loại ngũ cốc nguyên hạt, rau quả, trái cây, đồng thời hạn chế bánh mì trắng cũng như các thực phẩm ít chất xơ khác.

Tuy nhiên nếu nạp quá nhiều chất xơ vào cùng một lúc có thể làm trầm trọng thêm tình trạng táo bón lúc đầu của bé. Bởi vậy bạn nên bổ sung thêm chất này khẩu phần ăn của bé một lượng vừa đủ và dần dần. Nếu chưa rõ nên nạp thêm như thế nào cho đúng, bố mẹ nên xin ý kiến của chuyên gia dinh dưỡng.

Ngoài ra, có một số bé chưa ăn được thức ăn đặc, bạn cần tham khảo bác sĩ về cách bổ sung khác. Cụ thể, hiện nay, có một số trẻ có thể sẽ cần sử dụng ống truyền thức ăn trong một khoảng thời gian.

  • Uống nhiều nước

Sau khi phẫu thuật loại bỏ một phần ruột già, đại tràng của trẻ có thể gặp khó khăn trong việc hấp thụ nước. Bởi vậy bạn nên khuyến khích và cho trẻ uống nhiều nước hơn để bù nước, đồng thời cải thiện tình trạng táo bón.

  • Vận động thể chất

Hướng dẫn trẻ hoạt động và vận động nhiều hơn để hỗ trợ cho việc tiêu hóa thức ăn. Đồng thời điều này cũng giúp bé khỏe mạnh, nhanh nhẹn và có thể phát triển toàn diện hơn.

  • Thuốc nhuận tràng

Trong trường hợp các bé không muốn ăn hoặc không thể dung nạp chất xơ và việc luyện tập thể chất không giúp cải thiện tình trạng táo bón, bạn có thể sử dụng một số loại thuốc nhuận tràng. Chúng sẽ giúp kích thích nhu động ruột để con tiêu hóa tốt hơn, giảm chướng bụng. Tuy nhiên bạn không nên tự ý mua thuốc cho con sử dụng mà cần tham khảo và xin tư vấn của bác sĩ về loại thuốc cũng như liều lượng phù hợp.

Mong rằng những thông tin chúng tôi chia sẻ trên đây về bệnh phình đại tràng bẩm sinh ở trẻ hữu ích cho bạn đọc. Tình trạng này gây ra nhiều khó chịu, hơn nữa cũng tiềm tàng nhiều biến chứng nguy hiểm. Bởi vậy ngay khi thấy bé có dấu hiệu bất thường, bạn nên đưa con đi khám tại các cơ sở y tế uy tín để được chẩn đoán và có hướng điều trị phù hợp nhất.

THÔNG TIN HỮU ÍCH

Cập nhật lúc 12:14 AM , 30/09/2021

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Đối tác

Ông Phạm Minh Đức - 0914530xxx
Thanh Trì, Hà Nội
Đặt mua 1kg Hạt Đười Ươi cách đây 10 phút